HPV, yani Human Papillomavirus, cilt ve mukozaları etkileyen geniş bir virüs grubudur. Günümüzde 200’den fazla HPV tipi tanımlanmıştır. Bunların bazıları genital bölgeyi etkiler ve çoğunlukla cinsel temas yoluyla bulaşır.

Genital HPV tipleri, kanser oluşturma potansiyellerine göre düşük ve yüksek riskli olarak iki gruba ayrılır. Düşük riskli HPV tipleri daha çok genital siğillere neden olurken yüksek riskli HPV tipleri rahim ağzında ve diğer bazı organlarda kanser öncüsü hücresel değişikliklere yol açabilir.

HPV enfeksiyonu oldukça yaygındır. Cinsel olarak aktif bireylerin önemli bir bölümü yaşamlarının bir döneminde HPV ile karşılaşabilir. Enfeksiyonların çoğu bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde kontrol altına alınır. Ancak bazı yüksek riskli HPV enfeksiyonları kalıcı hale gelebilir ve düzenli takip edilmediğinde ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir.

HPV Nasıl Bulaşır?

HPV, virüsü taşıyan cilt veya mukozayla doğrudan temas sonucunda bulaşır. Bulaşma için mutlaka tam bir cinsel ilişki yaşanması gerekmez. Genital bölgedeki yakın ten teması da virüsün geçmesi için yeterli olabilir.

Başlıca bulaşma yolları şunlardır:

• Vajinal cinsel ilişki,
• Anal cinsel ilişki,
• Oral cinsel temas,
• Genital bölgelerin ten tene teması,
• Ortak kullanılan cinsel ürünler,
• Nadiren doğum sırasında anneden bebeğe geçiş.

HPV, herhangi bir siğil veya belirti bulunmadığı dönemde de bulaşabilir. Virüsü taşıyan kişi enfeksiyonun farkında olmayabilir.

Prezervatif kullanımı bulaşma riskini azaltabilir ancak genital bölgenin tamamını örtmediği için HPV’ye karşı tam koruma sağlamaz. Buna rağmen prezervatif kullanımı HPV ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmada önemlidir.

Düşük ve Yüksek Riskli HPV Tipleri

HPV tipleri, oluşturdukları hastalıklar açısından farklı özelliklere sahiptir.

Düşük riskli HPV tipleri, çoğunlukla genital siğillere neden olur. Genital siğillerin büyük bir bölümü HPV tip 6 ve 11 ile ilişkilidir. Bu tipler genellikle rahim ağzı kanserine neden olan tiplerden farklıdır.

Yüksek riskli HPV tipleri ise rahim ağzı hücrelerinde kalıcı değişikliklere ve zaman içinde kanser öncüsü lezyonlara yol açabilir. HPV 16 ve HPV 18, rahim ağzı kanseriyle en sık ilişkilendirilen yüksek riskli tiplerdir.

Yüksek riskli HPV enfeksiyonu tespit edilmesi kişinin kanser olduğu anlamına gelmez. Bu durum, rahim ağzının uygun tarama ve takip yöntemleriyle değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

HPV Belirtileri Nelerdir?

HPV enfeksiyonlarının çoğu herhangi bir belirtiye neden olmaz. Kişi virüsü taşıdığını ancak tarama testleri sırasında öğrenebilir.

Düşük riskli HPV tipleri bazı hastalarda genital siğillere yol açabilir. Siğiller:

• Ten renginde veya açık pembe,
• Düz veya kabarık,
• Tek veya çok sayıda,
• Küçük çıkıntılar şeklinde,
• Karnabahar görünümünde

olabilir.

Kadınlarda genital siğiller vulva, vajina, rahim ağzı, kasık bölgesi veya anüs çevresinde görülebilir. Bazı siğiller gözle görülemeyecek kadar küçük veya vajina içinde yerleşmiş olabilir.

Yüksek riskli HPV tipleri ise çoğunlukla belirti oluşturmaz. Bu nedenle rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin erken dönemde fark edilmesi ancak düzenli tarama testleriyle mümkündür.

Genital Siğil Nedir?

Genital siğiller, HPV enfeksiyonuna bağlı olarak genital ve anal bölgede gelişen iyi huylu cilt oluşumlarıdır. Çoğunlukla düşük riskli HPV tipleriyle ilişkilidir.

Genital siğiller bazen hiçbir şikâyete neden olmazken bazı hastalarda:

• Kaşıntı,
• Yanma,
• Tahriş,
• Cinsel ilişki sırasında rahatsızlık,
• Temasla kanama,
• Estetik veya psikolojik kaygı

oluşturabilir.

Genital siğillerin görünümü herpes, molluskum, deri benleri veya başka genital lezyonlarla karıştırılabilir. Bu nedenle genital bölgede yeni bir kabarıklık fark edildiğinde kendi kendine tedavi uygulamak yerine jinekolojik değerlendirme yapılmalıdır.

Genital Siğiller Kansere Dönüşür mü?

Genital siğillere neden olan HPV tipleri çoğunlukla düşük riskli gruptadır. Bu tipler ile rahim ağzı kanserine neden olabilen yüksek riskli HPV tipleri genellikle birbirinden farklıdır.

Bu nedenle genital siğilin bulunması doğrudan kanser anlamına gelmez. Ancak aynı kişide düşük ve yüksek riskli birden fazla HPV tipi birlikte bulunabilir.

Genital siğili olan kadınlarda da yaşına ve sağlık öyküsüne uygun rahim ağzı kanseri taramalarının düzenli olarak yapılması önemlidir.

HPV Nasıl Teşhis Edilir?

HPV enfeksiyonunun değerlendirilmesi virüsün yerleştiği bölgeye ve hastanın şikâyetlerine göre yapılır.

Genital siğiller çoğunlukla jinekolojik muayene sırasında görünümleriyle tanınabilir. Şüpheli veya farklı görünümlü lezyonlardan biyopsi alınarak patolojik inceleme yapılabilir.

Rahim ağzındaki HPV enfeksiyonunun değerlendirilmesinde:

• HPV DNA testi,
• Pap smear testi,
• HPV genotiplendirme,
• Kolposkopi,
• Gerekli durumlarda rahim ağzı biyopsisi

kullanılabilir.

HPV testi, rahim ağzı veya vajinadan alınan hücre örneklerinde yüksek riskli HPV tiplerine ait genetik materyalin araştırılmasıdır. Pap smear ise rahim ağzındaki hücrelerde anormal değişiklik bulunup bulunmadığını gösterir.

Bu iki test aynı amacı taşımaz ancak birlikte değerlendirildiğinde rahim ağzı kanseri riskinin belirlenmesine yardımcı olur.

Pap Smear Testi Nedir?

Pap smear testi, rahim ağzından alınan hücre örneklerinin mikroskop altında incelenmesidir. Amaç, kanser gelişmeden önce ortaya çıkan anormal hücresel değişiklikleri tespit etmektir.

Test sırasında jinekolojik muayene yapılır ve rahim ağzından küçük bir fırça veya spatula yardımıyla hücre örneği alınır. İşlem genellikle kısa sürer ve ciddi bir ağrıya neden olmaz.

Pap smear sonucunda anormal hücreler tespit edilmesi kanser tanısı anlamına gelmez. Hücresel değişikliğin derecesine göre testin tekrarlanması, HPV testi, kolposkopi veya biyopsi gerekebilir.

HPV Testi Pozitif Çıkarsa Ne Olur?

HPV testinin pozitif çıkması, rahim ağzında HPV’ye ait genetik materyalin bulunduğunu gösterir. Pozitif sonuç kanser olduğu anlamına gelmez.

Takip planı:

• Hastanın yaşına,
• HPV tipine,
• Pap smear sonucuna,
• Daha önceki testlere,
• Bağışıklık durumuna,
• Rahim ağzında daha önce lezyon bulunup bulunmamasına

göre belirlenir.

Bazı hastalarda testin belirli bir süre sonra tekrarlanması yeterli olabilir. Yüksek riskli HPV tipi veya anormal smear sonucu bulunan hastalarda kolposkopi yapılabilir.

Kolposkopi Ne Zaman Yapılır?

Kolposkopi, rahim ağzı, vajina ve dış genital bölgenin büyütülerek ayrıntılı biçimde incelenmesini sağlayan yöntemdir.

Özellikle:

• Yüksek riskli HPV pozitifliği,
• Anormal Pap smear sonucu,
• Rahim ağzında şüpheli görünüm,
• Tekrarlayan anormal testler,
• Tedavi sonrası kontrol

durumlarında uygulanabilir.

Kolposkopi sırasında şüpheli alanlardan küçük doku örnekleri alınabilir. Bu dokular patolojik incelemeye gönderilerek kanser öncüsü değişikliklerin derecesi belirlenir.

HPV Enfeksiyonu Tedavi Edilebilir mi?

HPV virüsünü doğrudan vücuttan temizleyen özel bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Çoğu HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından zaman içinde baskılanır ve testlerde saptanamaz hale gelebilir.

Tedavi virüsün kendisinden çok HPV’nin neden olduğu oluşumlara yöneliktir.

Tedavi edilebilen durumlar şunlardır:

• Genital siğiller,
• Rahim ağzındaki kanser öncüsü hücresel değişiklikler,
• Vajina ve vulvadaki HPV ilişkili lezyonlar,
• HPV’ye bağlı diğer doku değişiklikleri.

HPV testinin pozitif olması tek başına ilaç veya cerrahi tedavi gerektirmez. Tedavi kararı hücresel değişikliklerin varlığına ve derecesine göre verilir.

Genital Siğil Tedavisi

Genital siğillerin tedavisi siğillerin sayısına, büyüklüğüne, yerleşimine ve hastanın sağlık durumuna göre planlanır.

Tedavi seçenekleri arasında:

• Kriyoterapi ile dondurma,
• Elektrokoter ile yakma,
• Lazer tedavisi,
• Cerrahi olarak çıkarma,
• Doktor tarafından reçete edilen topikal ilaçlar

bulunur.

Bir tedavi yönteminin tüm hastalar için üstün olduğu söylenemez. Tedaviden sonra siğiller tekrar edebilir. Bunun nedeni virüsün çevredeki normal görünümlü dokularda bulunmaya devam edebilmesidir.

Siğillerin kesilmesi, koparılması veya reçetesiz ürünlerle yakılmaya çalışılması kanama, enfeksiyon ve yara oluşumuna neden olabilir. Genital bölge için uygun olmayan siğil ilaçları kullanılmamalıdır.

Rahim Ağzındaki Hücresel Değişikliklerin Tedavisi

Yüksek riskli HPV tipleri rahim ağzında düşük veya yüksek dereceli hücresel değişikliklere neden olabilir.

Hafif değişikliklerin bir bölümü kendiliğinden gerileyebileceği için yakın takip yeterli olabilir. Daha ileri hücresel değişikliklerde anormal dokunun çıkarılması gerekebilir.

Tedavi yöntemleri arasında:

• LEEP işlemi,
• Konizasyon,
• Bazı seçilmiş durumlarda ablasyon yöntemleri

yer alabilir.

Tedavinin amacı kanser öncüsü hücreleri ortadan kaldırarak rahim ağzı kanseri gelişimini önlemektir. İşlem sonrasında düzenli HPV ve smear kontrollerinin devam etmesi gerekir.

HPV ve Rahim Ağzı Kanseri İlişkisi

Kalıcı yüksek riskli HPV enfeksiyonu, rahim ağzı kanserinin en önemli nedenidir. Ancak HPV enfeksiyonu ile kanser gelişimi arasında çoğunlukla uzun yıllar bulunmaktadır.

Bu süreçte önce rahim ağzı hücrelerinde kanser öncüsü değişiklikler oluşur. Düzenli tarama sayesinde bu değişiklikler kanser gelişmeden önce tespit ve tedavi edilebilir.

HPV ayrıca:

• Vajina,
• Vulva,
• Anüs,
• Penis,
• Ağız ve boğaz bölgesi

kanserlerinin bir bölümüyle de ilişkilidir.

HPV pozitifliği kansere kesin olarak ilerleyeceği anlamına gelmez. Asıl risk, yüksek riskli enfeksiyonun kalıcı olması ve gerekli kontrollerin yapılmamasıdır.

HPV Aşısı

HPV aşısı, genital siğillere ve HPV ile ilişkili bazı kanserlere neden olan virüs tiplerine karşı koruma sağlar.

Aşının en yüksek koruyuculuğu HPV ile karşılaşmadan önce uygulandığında elde edilir. Bununla birlikte cinsel olarak aktif olan veya daha önce HPV ile karşılaşmış kişilere de yaş ve kişisel riskler değerlendirilerek aşı önerilebilir.

Daha önce HPV enfeksiyonu geçirilmiş olması aşının hiçbir fayda sağlamayacağı anlamına gelmez. Aşı, kişinin daha önce karşılaşmadığı diğer HPV tiplerine karşı koruma sağlayabilir.

HPV aşısı mevcut enfeksiyonu veya genital siğili tedavi etmez. Koruyucu bir uygulamadır.

Aşılama şeması kişinin yaşına, bağışıklık durumuna ve daha önce aldığı dozlara göre belirlenir.

HPV’den Korunma Yolları

HPV’den tamamen korunmayı sağlayan tek bir yöntem bulunmamaktadır. Ancak bazı önlemler enfeksiyon riskini ve HPV’ye bağlı hastalıkların gelişme ihtimalini azaltabilir.

Korunmada:

• HPV aşısının yaptırılması,
• Prezervatif kullanılması,
• Cinsel partner sayısının sınırlandırılması,
• Sigaranın bırakılması,
• Bağışıklık sistemini destekleyen sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesi,
• Düzenli smear ve HPV taramalarının yaptırılması,
• Anormal sonuçlarda takiplerin aksatılmaması

önemlidir.

Sigara kullanımı HPV enfeksiyonunun kalıcı hale gelme ve rahim ağzındaki hücresel değişikliklerin ilerleme riskini artırabilir.

HPV Varken Cinsel İlişki

HPV enfeksiyonu olan kişiler cinsel ilişkiye girebilir. Ancak virüsün belirti olmadan da bulaşabileceği bilinmelidir.

Prezervatif kullanımı bulaşma riskini azaltır ancak tamamen ortadan kaldırmaz. Görünür genital siğillerin bulunduğu veya tedavi edilen bölgelerin henüz iyileşmediği dönemde cinsel ilişkiye ara verilmesi önerilebilir.

HPV’nin ne zaman ve kimden bulaştığını kesin olarak belirlemek çoğu zaman mümkün değildir. Virüs yıllarca belirti vermeden vücutta bulunabilir. Bu nedenle HPV tanısı tek başına yakın zamanda bulaşma veya sadakatsizlik göstergesi olarak değerlendirilmemelidir.

HPV ve Gebelik

HPV enfeksiyonu çoğunlukla gebe kalma yeteneğini doğrudan etkilemez. Ancak gebelik sırasında bağışıklık ve hormonal değişikliklere bağlı olarak genital siğiller büyüyebilir, sayıları artabilir veya daha kolay kanayabilir.

Gebelikte rahim ağzı taramaları ve gerekli kolposkopik değerlendirmeler güvenli biçimde yapılabilir. Tedavi gereksinimi hastanın durumuna ve gebelik haftasına göre belirlenir.

HPV’nin doğum sırasında bebeğe bulaşması nadirdir. Sadece HPV pozitifliği veya genital siğil bulunması her zaman sezaryen gerektirmez. Doğum şekli, siğillerin doğum kanalını kapatması veya ciddi kanama riski oluşturması gibi obstetrik nedenlere göre planlanır.

HPV Enfeksiyonunda Düzenli Takip

HPV enfeksiyonunda en önemli yaklaşım, hastanın risk durumuna uygun bir takip planı oluşturmaktır.

Takip sıklığı:

• HPV tipine,
• Pap smear sonucuna,
• Kolposkopi ve biyopsi bulgularına,
• Daha önce uygulanan tedavilere,
• Hastanın yaşına,
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklarına

göre değişir.

HPV pozitifliği sonrasında testlerin zamanında tekrarlanması ve önerilen kontrollerin aksatılmaması, rahim ağzı kanserinin önlenmesinde büyük önem taşır.

HPV enfeksiyonu oldukça yaygın olmakla birlikte düzenli tarama, doğru takip ve HPV aşısı sayesinde HPV’ye bağlı hastalıkların önemli bir bölümü önlenebilir. HPV pozitifliği korku veya suçluluk nedeni olarak görülmemeli; kişiye özel risk değerlendirmesi yapılarak gerekli takip ve tedavi planlanmalıdır.